Igi ìgbẹ́ jẹ́ koríko, ewéko ńlá kan tí ó sì kéré nínú ìdílé koríko (Poaceae) pẹ̀lú àwọn ànímọ́ àrà ọ̀tọ̀ kan: Àwọn ewéko kọ̀ọ̀kan ti àwọn irú kan ń dàgbà láti 70 cm sí mítà kan (27.5 inches àti 39.3 inches). . Ó lè mú carbon dioxide tó pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́ta sí mẹ́rin lójúmọ́ ju àwọn ewéko mìíràn lọ, ó máa ń yọ ní gbogbo ọdún 100 sí 150 ní àròpín ṣùgbọ́n ó máa ń kú, gbòǹgbò rẹ̀ kò jinlẹ̀ ju 100 cm (39.3 inches) lọ, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ga nígbà tí ó bá dàgbà, igi rẹ̀ lè dé mítà 25 (82.02 ft) láàárín ọdún mẹ́ta péré, wọ́n sì lè fúnni ní òjìji tó ìlọ́po 60 agbègbè náà, ṣùgbọ́n kò ju mítà onígun mẹ́ta lọ. Manuel Trillo àti Antonio Vega-Rioja, àwọn onímọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè méjì tí wọ́n kọ́ ní Yunifásítì Seville ní gúúsù Sípéènì, ti ṣẹ̀dá ilé ìtọ́jú ẹranko bamboo tí kò ní ìbàjẹ́ àkọ́kọ́ ní Yúróòpù. Ilé ìtọ́jú ẹranko wọn jẹ́ ilé ìtọ́jú ẹranko fún ṣíṣe àwárí àti lílo gbogbo àǹfààní tí ewéko kan ní láti fúnni, ṣùgbọ́n èrò àwọn ènìyàn nípa àwọn àǹfààní wọ̀nyí jinlẹ̀ ju gbòǹgbò ewéko lọ.
Àwọn hótéẹ̀lì, ilé, ilé ìwé àti afárá igi oparun wà. Koríko yìí tó ń dàgbà kíákíá jùlọ ní àgbáyé, ó ń pèsè oúnjẹ, atẹ́gùn, àti òjìji, ó sì lè dín ìwọ̀n otútù àyíká kù sí ìwọ̀n 15 Celsius ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ilẹ̀ tí oòrùn ń tàn sí. Síbẹ̀síbẹ̀, ó ní ẹrù èké ti jíjẹ́ irú ẹranko tó ń gbógun, bó tilẹ̀ jẹ́ pé nǹkan bí ogún nínú àwọn irú ẹranko tó lé ní 1,500 tí a dá mọ̀ ni a kà sí apanirun, àti ní àwọn agbègbè kan ṣoṣo.
“Ìríra máa ń wáyé láti inú ìpìlẹ̀ tó ń da ìhùwà rú. Poteto, tòmátì àti ọsàn kì í ṣe ti ilẹ̀ Yúróòpù, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe ohun tó ń fa ìpalára. Láìdàbí ewéko, gbòǹgbò igi bambá wà ní àárín. Ó máa ń mú igi kan ṣoṣo jáde [ẹ̀ka láti inú ẹsẹ̀ kan náà, òdòdó tàbí ẹ̀gún],” Vega Rioja sọ.
Bàbá Vega Rioja, ayàwòrán ìmọ̀ ẹ̀rọ, ní ìfẹ́ sí àwọn ilé iṣẹ́ wọ̀nyí. Ó fi ìfẹ́ rẹ̀ fún ọmọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè, pẹ̀lú alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ̀ Manuel Trillo, wọ́n ṣètò yàrá ìwádìí ewéko láti kẹ́kọ̀ọ́ àti láti gbé àwọn ewéko wọ̀nyí kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun ọ̀ṣọ́, ilé iṣẹ́ àti àyíká. Ibí ni ibi tí La Bambuseria ti bẹ̀rẹ̀, tí ó wà ní kìlómítà díẹ̀ sí olú ìlú Andalusia, àti ilé ìtọ́jú igi bamboo àkọ́kọ́ tí kò ní ìpalára ní Yúróòpù.
“A kó irúgbìn 10,000 jọ, 7,500 nínú wọn ló hù jáde, a sì yan nǹkan bí 400 fún àwọn ànímọ́ wọn,” Vega Rioja ṣàlàyé. Nínú yàrá ìtọ́jú ewéko rẹ̀, tó bo ilẹ̀ hektar kan ṣoṣo (2.47 eka) ní àfonífojì ọlọ́ràá ti Odò Guadalquivir, ó ṣe àfihàn onírúurú irúgbìn tó bá àwọn ipò ojú ọjọ́ mu: àwọn kan lára wọn lè fara da ìgbóná tó rọ̀ dé -12 degrees Celsius (10.4 degrees Celsius). Fahrenheit). Ìgbóná sì lè ye ìjì ìgbà òtútù Philomena, nígbà tí àwọn mìíràn ń dàgbà ní aṣálẹ̀. Agbègbè ńlá náà yàtọ̀ sí oko sunflower àti potato tó wà ní àdúgbò rẹ̀. Ìgbóná ojú ọ̀nà asphalt ní ẹnu ọ̀nà jẹ́ 40 degrees Celsius (104 degrees Fahrenheit). Ìgbóná ojú ọjọ́ ní ilé ìtọ́jú ewéko jẹ́ 25.1 degrees Celsius (77.2 degrees Fahrenheit).
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé nǹkan bí àádọ́ta òṣìṣẹ́ ló ń kórè ìyẹ̀fun tó wà ní ibi tí kò ju mítà àádọ́ta lọ sí hòtẹ́ẹ̀lì náà, ìpè ẹyẹ nìkan ni wọ́n lè gbọ́ nínú rẹ̀. Àwọn àǹfààní igi oparun gẹ́gẹ́ bí ohun èlò tó ń gba ohùn ni wọ́n ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ dáadáa, ìwádìí sì ti fi hàn pé ó jẹ́ ohun èlò tó ń gba ohùn tó yẹ.
Ṣùgbọ́n agbára ńlá ewéko yìí pọ̀ gan-an. Ẹ̀pà, èyí tí ó jẹ́ ìpìlẹ̀ oúnjẹ panda ńlá àti ìrísí rẹ̀ pàápàá, ti wà nínú ìgbésí ayé ènìyàn láti ìgbà àtijọ́, gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn Scientific Reports ti sọ.
Ìdí tí ó fi ń tẹ̀síwájú yìí ni pé, yàtọ̀ sí jíjẹ́ orísun oúnjẹ, àwọn ènìyàn kò fojú fo ìṣètò pàtàkì rẹ̀, tí a ṣàyẹ̀wò nínú ìwádìí National Science Review, dá. Wọ́n ti lo ẹ̀rọ náà ní onírúurú àwòrán tàbí láti fi agbára pamọ́ títí dé 20% nígbà tí wọ́n bá ń gbé ẹrù wúwo nípa lílo àwọn ìtìlẹ́yìn tí ó rọrùn. “Àwọn irinṣẹ́ ìyanu wọ̀nyí tí ó rọrùn lè dín iṣẹ́ ọwọ́ àwọn olùlò kù,” Ryan Schroeder ti Yunifásítì Calgary ṣàlàyé nínú ìwé ìròyìn Journal of Experimental Biology.
Àpilẹ̀kọ mìíràn tí a tẹ̀ jáde nínú GCB Bioenergy ṣàlàyé bí igi oparun ṣe lè jẹ́ orísun fún ìdàgbàsókè agbára tí a lè tún lò. “Bioethanol àti biochar ni àwọn ọjà pàtàkì tí a lè rí,” Zhiwei Liang láti Yunifásítì ti Àgbẹ̀ àti Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì ti Hungary ṣàlàyé.
Kókó pàtàkì fún ìlò oparun ni ìpínkiri ààyè àwọn okùn nínú sílíńdà oníhò rẹ̀, èyí tí a ti ṣe àtúnṣe sí láti mú kí agbára àti agbára títẹ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. “Ṣíṣe àfarawé ìmọ́lẹ̀ àti agbára oparun, ọ̀nà tí a ń pè ní biomimicry, ti ṣe àṣeyọrí nínú yíyanjú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣòro nínú ìdàgbàsókè ohun èlò,” ni Motohiro Sato ti Yunifásítì Hokkaido, ẹni tí ó tún jẹ́ òǹkọ̀wé ìwádìí Plos One sọ. Nítorí èyí, àwọn awọ ara oparun tí ó ní omi mú kí ó jẹ́ ohun ọ̀gbìn tí ó yára dàgbà ní àgbáyé, èyí sì ti fún ẹgbẹ́ àwọn olùwádìí ní Queensland University of Technology níṣìírí láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn elektrodu batiri tí ó munadoko jù fún gbígbà agbára kíákíá.
Oríṣiríṣi lílò àti lílo igi bamboo pọ̀ gan-an, láti iṣẹ́ ṣíṣe àwọn ohun èlò ìdáná tí ó lè bàjẹ́ sí ṣíṣe àwọn kẹ̀kẹ́ tàbí àga ní gbogbo ẹ̀ka ilé. Àwọn onímọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè méjì láti ilẹ̀ Sípéènì ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe èyí. “A kò tíì jáwọ́ nínú ìwádìí rí,” Trillo sọ, ẹni tí ó gbọ́dọ̀ fi ìmọ̀ nípa iṣẹ́ àgbẹ̀ kún ìmọ̀ rẹ̀ nípa ẹ̀dá alààyè. Àwọn olùwádìí náà gbà pé wọn kò lè ṣe iṣẹ́ náà láìsí ẹ̀kọ́ rẹ̀, èyí tí ó gbà láti ọ̀dọ̀ aládùúgbò rẹ̀ Emilio Jiménez pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí master.
Ìdúróṣinṣin sí àwọn ilé ìwádìí ewéko ti mú kí Vega-Rioja jẹ́ olùtajà igi oparun àkọ́kọ́ ní Thailand. Òun àti Trillo ń tẹ̀síwájú láti máa ṣe àyẹ̀wò lórí bí a ṣe ń gbìn igi oparun láti mú àwọn igi tí ó ní àwọn ànímọ́ pàtó jáde, èyí tí ó sinmi lórí bí wọ́n ṣe ń lò ó tàbí agbègbè tí wọ́n ti ń gbìn ín, tàbí kí wọ́n wá àwọn irúgbìn àrà ọ̀tọ̀ tí ó lè ná tó $10 fún ọ̀kọ̀ọ̀kan láti mú àwọn irúgbìn tó tó 200 jáde.
Ohun kan tí ó ní agbára lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ àti àwọn ipa ìgbà kúkúrú pàtàkì ni ṣíṣẹ̀dá àwọn ààyè aláwọ̀ ewéko tí kò lè kojú kòkòrò ní àwọn agbègbè kan níbi tí a ti lè rí àwọn ojútùú afẹ́fẹ́ bioconjugated pẹ̀lú lílo ilẹ̀ díẹ̀ (a lè gbìn igi ìgbẹ́ sínú adágún omi) láìsí ìbàjẹ́.
Wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn agbègbè tó wà nítòsí àwọn ọ̀nà tóóró, àwọn ilé ìwé, àwọn ilé iṣẹ́, àwọn páàkì tó ṣí sílẹ̀, àwọn ọgbà ilé gbígbé, àwọn ọ̀nà tóóró, tàbí àwọn agbègbè tí kò ní ewéko. Wọ́n sọ pé kì í ṣe ọ̀nà àbáyọ fún àwọn ewéko ìbílẹ̀ ni igi oparun, ṣùgbọ́n wọ́n sọ pé ó jẹ́ ohun èlò iṣẹ́ abẹ fún àwọn ibi tí wọ́n nílò ìbòrí ewéko kíákíá. Èyí ń ran àwọn ibi tí ó bá ṣeé ṣe lọ́wọ́ láti gba carbon dioxide tó pọ̀ tó, ó ń fúnni ní atẹ́gùn tó tó 35%, ó sì ń dín ìwọ̀n otútù kù sí 15 degrees Celsius ní àwọn ipò àyíká tó burú jáì.
Iye owo wa lati €70 ($77) si €500 ($550) fun mita kan ti oparun, da lori iye owo ti a fi n se awon eweko ati bi awon eya ti a fe se se yatọ si. Koriko le pese eto ti yoo gba ọgọọgọrun ọdun, pẹlu iye owo ti o kere ju fun mita onigun mẹrin ti ikole, lilo omi ti o ga julọ ni ọdun mẹta akọkọ, ati lilo omi ti o dinku pupọ lẹhin ti o ba dagba ati oorun.
Wọ́n lè fi àwọn ohun ìjà ìjìnlẹ̀ sáyẹ́ǹsì gbé ọ̀rọ̀ yìí lárugẹ. Fún àpẹẹrẹ, ìwádìí kan lórí àwọn ìlú ńlá 293 ní Yúróòpù tí a tẹ̀ jáde nínú ìwé ìròyìn Nature fi hàn pé àwọn ìlú ńlá, kódà nígbà tí wọ́n bá jẹ́ aláwọ̀ ewé, máa ń mú ooru pọ̀ sí i ní ìlọ́po méjì sí mẹ́rin ju àwọn ibi tí igi tàbí àwọn igi gíga bò lọ. Igbó bamboo máa ń gba carbon dioxide ju àwọn igbó mìíràn lọ.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹjọ-14-2023
